Temat 22: Tworzenie obrazu i praca z warstwami w programie GIMP
📘 Teoria
1. Rodzaje grafiki komputerowej
Grafika rastrowa składa się z pikseli. Powiększanie może obniżać jakość obrazu. Przykładowe programy: GIMP, Paint.NET, Adobe Photoshop. Grafika wektorowa opisuje figury i krzywe matematycznie, dzięki czemu można je skalować bez utraty jakości. Przykłady: Inkscape, Illustrator, CorelDRAW. Rozróżniamy również grafikę 2D i 3D.
2. Formaty plików graficznych
| Format | Przeznaczenie |
|---|---|
| BMP | Obraz rastrowy, często duży plik |
| GIF | Prosta grafika i animacje |
| JPEG / JPG | Fotografie, kompresja stratna |
| PNG | Grafika WWW, przezroczystość |
| TIFF | Wysoka jakość obrazu |
| WebP | Grafika internetowa |
| PSD | Dokument programu Photoshop |
| XCF | Natywny projekt programu GIMP, zachowuje warstwy |
3. Tworzenie obrazu w programie GIMP
Nowy obraz: Plik → Nowy. Przydatne narzędzia to Pędzel, Ołówek, Zaznaczenie prostokątne i eliptyczne, Kubełek, Gumka, Lasso, Różdżka oraz Ścieżki. Projekt zachowujemy przez Plik → Zapisz jako (XCF), a gotowy obraz eksportujemy przez Plik → Wyeksportuj jako.
4. Praca z warstwami w programie GIMP
Warstwy przypominają nałożone na siebie przezroczyste folie. Można je dodawać, usuwać, ukrywać, zmieniać kolejność, przesuwać i przekształcać. W oknie Warstwy widoczna jest kolejność elementów. Nową warstwę dodajemy przez Warstwa → Nowa warstwa.
🧩 Ćwiczenia z podręcznika – w oryginalnej kolejności
- Porównujemy rozmiary plików zapisanych w różnych formatach. Otwórz grafikę, zapisz ją w czterech formatach z tabeli, porównaj rozmiary plików i jakość.
- Tworzymy obraz w programie GIMP. Utwórz obraz 640 × 480 pikseli, narysuj Ziemię widzianą z kosmosu (Pędzel, Zaznaczenie eliptyczne, Wypełnienie kubełkiem), zapisz jako Ziemia.
- Tworzymy obraz z wykorzystaniem warstw. Narysuj na tle figurę z trzech trójkątów, dodaj drugą warstwę i żółte koło, umieść je za figurą, zapisz jako Figura.
Dokładne instrukcje obsługi GIMP, wraz z kolejnymi piętnastoma zadaniami praktycznymi „FOTO 01 – Malowanie”, znajdują się w interaktywnej karcie pracy.
🛠 Zadania z końca tematu
- Otwórz plik Ziemia z ćwiczenia 2. Dorysuj statek kosmiczny krążący wokół Ziemi. Zapisz jako Ziemia i pojazd.
- Narysuj sześć figur geometrycznych z konturem w kolorze granatowym: prostokąt, kwadrat, elipsa, koło, trójkąt, pięciokąt. Zapisz jako Figury.
- Otwórz plik Figury. Dodaj napis „Moje figury” i zapisz jako Figury z tekstem.
- Otwórz Figura, powiel warstwę z kołem i umieść koła w pozostałych wierzchołkach trójkąta. Zapisz jako Figura z kołami. Następnie narysuj kwadrat i wykonaj obrót odpowiednich warstw, aby powstała figura zgodna z poleceniem w podręczniku.
- Narysuj na kilku warstwach Układ Słoneczny.
- Przygotuj animację wykorzystującą powielane warstwy; wyeksportuj jako GIF i sprawdź odtwarzanie.
💡 Wskazówki i przykładowe rozwiązania
Pokaż wskazówki
- Porównując formaty, użyj tego samego obrazu i zanotuj rozmiar każdego pliku.
- Rysując Ziemię, wykorzystaj elipsę jako podstawę globu i wypełnij ją kolorami.
- Każdą część figury, którą trzeba niezależnie przesuwać, umieść na osobnej warstwie.
- Warstwę z kołem przenieś poniżej warstwy z trójkątami w panelu Warstwy.
- Przy animacji każda klatka może być osobną warstwą; sprawdź wynik przed eksportem.
❓ Pytania i polecenia
- Podaj przykłady zastosowań grafiki komputerowej.
- Czym różni się grafika rastrowa od grafiki wektorowej?
- Omów popularne formaty plików graficznych, ich zalety i zastosowania.
- W jakim formacie zapiszesz zdjęcie z aparatu cyfrowego, aby wysłać je jako załącznik w e-mailu? Uzasadnij.
- W jaki sposób w programie GIMP narysować kwadrat, a jak linię prostą?
- Czym są warstwy obrazu? Wyjaśnij na przykładzie pracy z warstwami w programie GIMP.
- Omów sposób dodawania nowej warstwy do obrazu.
📎 Karta pracy i materiały
👩🏫 Dla nauczyciela
Sprawdź pliki XCF i eksporty, poprawność ustawień narzędzi, pracę na warstwach oraz dokumentację ekranową kolejnych 15 ćwiczeń. W karcie uczeń może zaznaczać wykonane etapy i lokalnie podglądać zrzuty ekranu.