Temat 8: Internet jako ocean informacji
📘 Teoria
1. Piramida rozwoju Internetu
Internet nie powstał od razu w obecnej postaci. Jego rozwój był procesem wieloetapowym, związanym z powstawaniem kolejnych sieci, protokołów komunikacyjnych i usług. Za jeden z ważnych etapów uznaje się rozwój sieci ARPANET, a następnie upowszechnienie protokołów TCP/IP, systemu DNS oraz usługi WWW.
Na przestrzeni lat pojawiały się kolejne rozwiązania, które stopniowo zwiększały możliwości Internetu i ułatwiały korzystanie z niego użytkownikom. Rozwój Internetu można więc traktować jak piramidę kolejnych technologii i usług budowanych na wcześniejszych rozwiązaniach.
2. Internet a WWW
Internet to globalna sieć łącząca ogromną liczbę mniejszych sieci i urządzeń na całym świecie. Udostępnia wiele usług, m.in. pocztę elektroniczną, przesyłanie plików, komunikację głosową, komunikatory oraz World Wide Web.
WWW (World Wide Web) jest jedną z usług działających w Internecie. Pozwala korzystać z dokumentów i innych zasobów połączonych ze sobą hiperłączami. Do korzystania z WWW używa się przeglądarki internetowej.
3. Organizacja informacji w WWW
WWW jest systemem rozproszonym. Informacje mogą znajdować się na wielu różnych serwerach, a użytkownik przechodzi między nimi za pomocą hiperłączy.
Do udostępniania stron WWW wykorzystywane są serwery HTTP. Użytkownik korzysta z przeglądarki, która wysyła żądanie do serwera, a serwer odsyła odpowiedź zawierającą stronę lub inny zasób.
W komunikacji WWW stosuje się protokoły:
- HTTP – protokół przesyłania zasobów WWW,
- HTTPS – bezpieczna, szyfrowana odmiana komunikacji HTTP.
4. Adres IP i system DNS
Urządzenia działające w sieci IP korzystają z adresów IP, które pozwalają je identyfikować. Dla człowieka łatwiejsze do zapamiętania są jednak nazwy domenowe.
DNS (Domain Name System) tłumaczy nazwy domen na odpowiadające im adresy IP. Dzięki temu zamiast zapamiętywać adres liczbowy serwera, użytkownik może wpisać czytelną nazwę strony.
5. Hipertekst i hiperłącza
Podstawą organizacji informacji w WWW jest hipertekst. W zwykłym tekście treść najczęściej czyta się kolejno, natomiast dokument hipertekstowy może zawierać odsyłacze prowadzące do innych miejsc lub innych dokumentów.
Hiperłącze może być fragmentem tekstu, obrazem lub innym elementem strony. Po jego wybraniu użytkownik zostaje przeniesiony do wskazanego zasobu.
6. Adres URL
Zasoby WWW posiadają adresy. Do ich wskazywania służy URL (Uniform Resource Locator).
Przykładowy adres:
https://www.example.org/katalog/strona.html
Można w nim wyróżnić m.in.:
- protokół lub schemat –
https, - nazwę domeny –
www.example.org, - ścieżkę do zasobu –
/katalog/strona.html.
URL wskazuje konkretny zasób i sposób dostępu do niego, natomiast adres IP identyfikuje urządzenie lub interfejs w sieci IP.
7. Przeglądarka internetowa
Przeglądarka internetowa to program służący do wyświetlania stron WWW. Pozwala wpisywać adresy URL, korzystać z hiperłączy, otwierać wiele kart, zapisywać zakładki oraz pobierać zasoby.
Popularne przeglądarki to m.in. Firefox, Chrome, Edge, Safari i Opera.
8. Wędrówka po stronach WWW
Strony WWW tworzą sieć połączonych ze sobą informacji. Użytkownik może rozpocząć od jednej strony, a następnie za pomocą hiperłączy przechodzić do kolejnych zasobów. Taka nieliniowa organizacja informacji jest jedną z najważniejszych cech WWW.
Podczas korzystania z Internetu warto zwracać uwagę na to, dokąd prowadzi odsyłacz, jaka jest domena strony oraz czy połączenie jest zabezpieczone.
🧠 Ćwiczenia na podstawie materiału
-
Oś czasu Internetu.
Na podstawie materiału przygotuj krótką oś czasu zawierającą co najmniej pięć ważnych wydarzeń związanych z rozwojem Internetu, np. rozwój ARPANET, TCP/IP, DNS i WWW. -
Internet czy WWW?
Przygotuj tabelę z dwiema kolumnami: Internet i WWW. Wpisz po trzy cechy każdego z pojęć i wyjaśnij, dlaczego nie są one synonimami. -
Serwer i przeglądarka.
Narysuj schemat przedstawiający wymianę informacji: przeglądarka → żądanie HTTP/HTTPS → serwer WWW → odpowiedź → przeglądarka. -
DNS.
Wyjaśnij, dlaczego system DNS ułatwia korzystanie z Internetu. Podaj przykład nazwy domenowej i wyjaśnij, jaka jest rola adresu IP. -
Budowa URL.
Wybierz trzy adresy stron WWW i rozłóż je na elementy: protokół, domena oraz ścieżka do zasobu. -
Hipertekst.
Wybierz stronę internetową i znajdź na niej co najmniej pięć hiperłączy. Zapisz, dokąd prowadzą i czy kierują do tej samej domeny, czy do innego serwisu. -
Wędrówka po WWW.
Rozpocznij od strony wskazanej przez nauczyciela i korzystając wyłącznie z hiperłączy przejdź do trzech kolejnych podstron. Zapisz tytuły odwiedzonych stron.
🛠 Dodatkowe ćwiczenia praktyczne
-
Mapa sieci WWW.
Narysuj mapę wybranej strony internetowej. Stronę główną umieść w centrum, a wokół niej zaznacz minimum sześć podstron, do których prowadzą odsyłacze. -
HTTP czy HTTPS?
Otwórz trzy różne strony. Sprawdź, czy ich adres zaczyna się odhttp://czyhttps://. Zapisz wyniki i wyjaśnij, dlaczego HTTPS jest preferowany. -
Analiza domeny.
Wybierz trzy strony internetowe należące do różnych instytucji. Zapisz ich domeny i spróbuj określić, do jakiego typu organizacji należą. -
Porównaj dwie przeglądarki.
Porównaj dwie dostępne przeglądarki pod względem obsługi kart, zakładek, pobierania plików, trybu prywatnego i synchronizacji. -
Od nazwy do zasobu.
Wybierz konkretną informację na rozbudowanej stronie, np. uczelni, urzędu lub instytucji publicznej. Zacznij od strony głównej i zapisz kolejne hiperłącza, przez które trzeba przejść, aby do niej dotrzeć.
✔ Wskazówki i przykładowe rozwiązania
- Internet jest infrastrukturą sieciową, a WWW jest jedną z usług wykorzystujących Internet.
- HTTP i HTTPS służą do komunikacji między przeglądarką a serwerem WWW; HTTPS dodatkowo chroni transmisję za pomocą szyfrowania.
- DNS zamienia łatwe do zapamiętania nazwy domenowe na adresy IP.
- Hiperłącza pozwalają przechodzić między różnymi dokumentami i zasobami.
- URL wskazuje konkretny zasób oraz sposób dostępu do niego.
- Przeglądarka interpretuje dane przesłane przez serwer i prezentuje użytkownikowi stronę WWW.
- W mapie strony powinno być widać hierarchię lub sieć powiązań między stroną główną i podstronami.
📊 Pytania i polecenia
- Jakie wydarzenia miały znaczenie dla rozwoju Internetu?
- Czym różni się Internet od WWW?
- Do czego służy serwer WWW?
- Jaką funkcję pełni przeglądarka internetowa?
- Do czego służy system DNS?
- Czym różni się adres IP od URL?
- Co to jest hipertekst?
- Co to jest hiperłącze?
- Jakie elementy można wyróżnić w adresie URL?
- Dlaczego HTTPS jest bezpieczniejsze od HTTP?
📝 Test – 10 pytań
1. WWW to:
2. Program służący do wyświetlania stron WWW to:
3. DNS służy przede wszystkim do:
4. Hiperłącze umożliwia:
5. URL oznacza:
6. W adresie https://www.example.org/katalog/plik.html część „www.example.org” to:
7. HTTPS różni się od HTTP tym, że:
8. Hipertekst to:
9. Adres IP identyfikuje:
10. W komunikacji WWW przeglądarka:
🧠 Interaktywna karta pracy
Wykonaj ćwiczenia online i sprawdź swoje odpowiedzi.
Otwórz ćwiczenia interaktywne👨🏫 Dla nauczyciela
Temat warto prowadzić praktycznie w przeglądarce. Uczniowie powinni rozróżniać Internet i WWW, analizować budowę adresów URL, rozpoznawać protokoły HTTP/HTTPS oraz obserwować sposób przechodzenia między zasobami za pomocą hiperłączy.
Na stronach materiału źródłowego pokazano m.in. schemat rozwoju Internetu, organizację WWW z serwerem HTTP, DNS oraz przykładowy schemat pobierania strony. Warto odtworzyć te zależności w formie prostych diagramów wykonanych przez uczniów.