2. Promptowanie

Teoria

Prompt to precyzyjna instrukcja dla modelu. Im lepiej określony cel, odbiorca i format, tym lepsza odpowiedź.
Dobrą praktyką jest podanie roli, poziomu klasy, celu lekcji, liczby minut, oczekiwanego formatu i kryteriów jakości.
Promptowanie iteracyjne oznacza poprawianie wyniku kolejnymi poleceniami zamiast zaczynania od zera.
Prompt chaining polega na dzieleniu zadania na etapy, np. plan lekcji → karta pracy → quiz → kryteria oceniania.
Warto wymuszać strukturę odpowiedzi: tabela, lista kroków, rubryka oceniania, konspekt.

Specjalizacja narzędzi AI

ChatGPT — bardzo dobry do iteracyjnego poprawiania promptów i długich materiałów
Gemini — dobry do syntezy i pracy na dokumentach
Copilot — wygodny w ekosystemie Microsoft oraz w pracy z tekstem i kodem

Linki i zasoby

Przykładowy prompt

Jesteś doświadczonym nauczycielem szkoły średniej. Przygotuj materiał dydaktyczny do modułu „Promptowanie” dla klasy licealnej. Użyj prostego języka, podaj cele lekcji, 3 aktywności uczniów, 1 kartę pracy i 5 pytań sprawdzających.

🧠 Podstawy skutecznego promptowania

Prompt to instrukcja dla AI. Jakość prompta bezpośrednio wpływa na jakość odpowiedzi – lepsze polecenie = lepszy wynik.

AI nie czyta w myślach – musisz jasno określić kontekst, cel i formę odpowiedzi.

🧪 Ćwiczenia z promptowania

Poniżej znajdują się ćwiczenia oraz propozycje rozwiązań. Ćwiczenia pokazują, jak zmienia się jakość wyników w zależności od sposobu formułowania polecenia.

Ćwiczenie 1 — Opracuj materiał dydaktyczny

🎯 Prompt

Przygotuj scenariusz lekcji o fotosyntezie dla klasy 7 szkoły podstawowej. Lekcja ma trwać 45 minut. Uwzględnij: – cele lekcji, – aktywność uczniów, – krótkie podsumowanie, – 3 pytania sprawdzające. Użyj prostego języka.

🤖 Proponowany prompt

Jesteś nauczycielem biologii szkoły podstawowej.

Przygotuj scenariusz lekcji o fotosyntezie dla klasy 7 szkoły podstawowej.

Parametry lekcji:
– czas trwania: 45 minut,
– poziom języka: prosty i zrozumiały dla uczniów 13–14 lat,
– forma: gotowy scenariusz dla nauczyciela.

Uwzględnij:
1. Temat lekcji,
2. Cele lekcji,
3. Krótkie wprowadzenie,
4. Aktywność uczniów podczas zajęć,
5. Propozycję ćwiczenia lub pracy w parach,
6. Krótkie podsumowanie lekcji,
7. 3 pytania sprawdzające wiedzę uczniów.

Format odpowiedzi:
– uporządkowane sekcje,
– listy punktowane,
– zwięzłe opisy,
– gotowe do wykorzystania na lekcji.

Ćwiczenie 2 — Email formalny

🎯 Prompt

Napisz profesjonalny email do rodziców uczniów. Poinformuj o planowanej wycieczce szkolnej do Torunia. Uwzględnij: – termin, – koszt, – godzinę wyjazdu, – prośbę o zgodę rodziców. Ton formalny i uprzejmy.

🤖 Proponowana odpowiedź AI

Szanowni Państwo,

informuję, że dnia 14 maja odbędzie się wycieczka szkolna
do Torunia dla uczniów klasy 2B.

Planowany wyjazd nastąpi o godzinie 7:30 spod szkoły,
a powrót około godziny 18:00.

Koszt uczestnictwa wynosi 95 zł i obejmuje transport,
bilety wstępu oraz opiekę nauczycieli.

Proszę o dostarczenie podpisanej zgody do dnia 8 maja.

W razie pytań pozostaję do dyspozycji.

Z poważaniem
Anna Kowalska

Ćwiczenie 3 — Generowanie quizu

🎯 Prompt

Stwórz quiz z historii dotyczący II wojny światowej. Quiz ma zawierać: – 5 pytań zamkniętych, – 2 pytania otwarte, – odpowiedzi poprawne, – punktację. Poziom: szkoła średnia.

🤖 Proponowana odpowiedź AI

QUIZ — II wojna światowa

1. W którym roku rozpoczęła się II wojna światowa?
A. 1938
B. 1939 *
C. 1940
D. 1941

2. Jak nazywała się operacja lądowania aliantów w Normandii?
A. Market Garden
B. Barbarossa
C. Overlord *
D. Torch

Pytania otwarte:
1. Wyjaśnij przyczyny wybuchu II wojny światowej.
2. Opisz znaczenie konferencji jałtańskiej.

Punktacja:
– pytania zamknięte: 1 pkt
– pytania otwarte: 3 pkt
Maksymalnie: 11 pkt

Ćwiczenie 4 — Tworzenie treści marketingowej

🎯 Prompt

Napisz krótki post na Facebook promujący kurs programowania dla młodzieży. Uwzględnij: – zachęcający ton, – informacje o nauce Python, – zapisach online, – długość maksymalnie 120 słów.

🤖 Proponowana odpowiedź AI

🚀 Ruszają zapisy na kurs programowania Python dla młodzieży!

Podczas zajęć uczestnicy nauczą się:
✔ podstaw programowania,
✔ tworzenia prostych aplikacji,
✔ logicznego myślenia i pracy projektowej.

Zajęcia prowadzone są w praktycznej i przyjaznej formie.
Nie jest wymagane wcześniejsze doświadczenie.

📅 Start kursu: 10 czerwca
💻 Zapisy online: www.kurs-python.pl

Liczba miejsc ograniczona.

💡 Warto testować różne wersje promptów i porównywać otrzymane odpowiedzi.

🏗️ Anatomia dobrego prompta

📌 Kontekst

Kim jesteś? Jaki jest cel?

np. „Jestem nauczycielem biologii w liceum…”
„Piszę artykuł dla magazynu o technologii…”
„Przygotowuję prezentację dla zarządu firmy…”

Z kontekstem:
Jestem nauczycielem biologii w liceum. Przygotowuję lekcję o fotosyntezie dla klasy drugiej. Uczniowie mają różny poziom.

🎯 Instrukcja

Co dokładnie ma zrobić AI?

Używaj konkretnych czasowników: wyjaśnij, porównaj, przeanalizuj
Bądź konkretny: nie „opisz”, ale „opisz 3 główne przyczyny”
Przykłady:
„Wyjaśnij mechanizm fotosyntezy używając analogii zrozumiałych dla 16-latków”

📄 Format

Jak ma wyglądać odpowiedź?

lista, tabela, dialog, struktura tekstu
Określ strukturę, długość, styl prezentacji.
Przykłady:
– „Odpowiedz w 5 punktach, każdy maks. 2 zdania”
– „Stwórz tabelę porównawczą”
– „Napisz w formie dialogu między nauczycielem a uczniem”
– „Struktura: wprowadzenie (50 słów),
3 główne punkty (po 150 słów),

🎨 Ton i styl

Jak ma brzmieć odpowiedź?

przystępny, formalny, dla ucznia
Ton może drastycznie zmienić odbiór tej samej informacji.

Opcje:

Formalny/Nieformalny
Profesjonalny/Przyjazny
Techniczny/Przystępny
Entuzjastyczny/Neutralny

Przykłady:
– „Ton:
przystępny, formalny, dla ucznia
przyjazny i zachęcający, jak starszy kolega doradzający młodszemu”

– „Styl:
zwięzły i profesjonalny, bez ozdobników”
„Pisz tak, jakbyś tłumaczył to swojej babci”

🚫 Ograniczenia

Czego AI ma unikać?

Czasem równie ważne jest powiedzieć AI, czego NIE robić.
Przykłady:
– „Nie używaj żargonu technicznego”
– „Unikaj metafor związanych ze sportem”
– „Nie podawaj opinii, tylko fakty”
– „Pomiń wstępy w stylu ‘AI jako innowacyjna technologia…’”

✔️ Kompletny prompt zawiera wszystkie powyższe elementy

Przykład pełnego prompta:
[KONTEKST]
Jestem dziennikarką piszącą artykuł o zmianach klimatu dla tygodnika. Grupa docelowa: ludzie 30–50 lat, wykształceni, ale nie specjaliści.

[INSTRUKCJA]
Wyjaśnij mechanizm sprzężenia zwrotnego lodu morskiego (ice-albedo feedback).

[FORMAT]
Struktura:
– Wprowadzenie (2–3 zdania)
– Wyjaśnienie mechanizmu (150 słów)
– Konsekwencje (100 słów)
– Jedno zdanie kończące
Użyj jednej analogii z życia codziennego.

[TON]
Przystępny ale merytoryczny. Bez bagatelizowania, ale też bez alarmizmu.

[OGRANICZENIA]
Nie używaj słów: „katastrofa”, „apokalipsa”. Skoncentruj się na mechanizmie, nie na polityce

⚡ Zasada C.L.E.A.R.

C – Clear

Jasny i jednoznaczny prompt

L – Limited

Jedno zadanie na prompt

E – Examples

Pokaż przykład oczekiwanej odpowiedzi

A – Action

Używaj mocnych czasowników

R – Result

Określ rezultat końcowy

✔️ Zasada: jeden prompt = jedno konkretne zadanie

⚠️ Najczęstsze błędy

Zbyt ogólne polecenia („Napisz coś o AI”)
Brak kontekstu (dla kogo? w jakim celu?)
Za dużo zadań naraz
Brak formatu odpowiedzi
Brak iteracji (pierwsza odpowiedź ≠ najlepsza)
Brak weryfikacji informacji
Kopiowanie promptów bez dostosowania

💡 Złota zasada: pierwszy prompt to szkic – poprawiaj 2–3 razy

🔬 Praktyczne wskazówki

❌ Słaby prompt

Napisz coś o kotach

✅ Dobry prompt

Napisz artykuł popularnonaukowy (800 słów) o komunikacji kotów dla czytelników magazynu przyrodniczego. Skup się na mowie ciała i wokalizacji. Ton: przystępny, ale merytoryczny.

✔️ Dobry prompt zawiera: zakres, długość, odbiorcę, ton i szczegóły :contentReference[oaicite:3]{index=3}

🤖 Wybór narzędzia AI

ChatGPT

uniwersalny, szybki, kreatywny

Claude

długie teksty, analiza, kod

Gemini

research, integracja z Google

Perplexity

weryfikacja i źródła

DeepSeek

tani, logika, matematyka

✔️ Profesjonaliści często łączą kilka modeli w jednym projekcie :contentReference[oaicite:4]{index=4}

🏗️ Modele AI

📝 Ćwiczenia praktyczne

3 zadania – od teorii do praktyki

ĆWICZENIE 1: Popraw złe prompty

Przepisz poniższe prompty używając zasady CLEAR i anatomii dobrego prompta.

Zadanie A: Kod Python

✘ SŁABY PROMPT:

Napisz kod w Pythonie

✔ TWOJA POPRAWIONA WERSJA:

Jestem początkującym programistą Python (3 miesiące nauki). 
Napisz skrypt Python, który:
1. Wczyta plik CSV z danymi sprzedaży (kolumny: data, produkt, ilość, cena)
2. Obliczy całkowitą sprzedaż dla każdego produktu
3. Wyświetli top 5 produktów posortowanych malejąco
4. Zapisze wyniki do nowego pliku CSV

Wymagania:
– Użyj pandas
– Dodaj komentarze tłumaczące każdy krok
– Dołącz try/except dla brakującego pliku
– Kod PEP 8 compliant

Format: gotowy do uruchomienia skrypt.

Zadanie B: Email biznesowy

✘ SŁABY PROMPT:

Pomóż mi z emailem do klienta

✔ TWOJA POPRAWIONA WERSJA:

Jestem project managerem w firmie software’owej. 
Projekt aplikacji mobilnej dla klienta jest opóźniony 
o 2 tygodnie przez problemy techniczne (integracja 
z legacy system).

Napisz email do CEO klienta (Marek Jakubiak), który:
1. Przeprasza za opóźnienie (szczerze, bez dramatyzmu)
2. Wyjaśnia przyczynę (problemy techniczne)
3. Przedstawia plan naprawy:
– Dodatkowi programiści
– Nowy deadline: 15 marca
4. Proponuje rekompensatę (20% zniżka na maintenance)
5. Proponuje rozmowę jutro o 10:00

Ton: profesjonalny ale ciepły, przejmujący odpowiedzialność, zorientowany na rozwiązanie problemu.
Długość: 200-250 słów.
Format: email gotowy do wysłania.

ĆWICZENIE 2: Napisz prompt od zera

SCENARIUSZ: Jesteś nauczycielem biologii w liceum. Przygotowujesz quiz online z tematu „Układ krwionośny” dla klasy 2 profil rozszerzony. Quiz jest częścią oceny śródokresowej.

TWOJE ZADANIE: Napisz kompletny prompt, który wygeneruje ten quiz.

Kontekst (kim jesteś, dla kogo, jaki cel)
Typ pytań (zamknięte? otwarte?)
Zakres tematyczny
Poziom trudności
Format odpowiedzi
Punktacja

Jestem nauczycielem biologii w liceum (klasa 2, profil rozszerzony). 
Potrzebuję quizu z tematu „Układ krwionośny człowieka” jako część oceny śródokresowej.

Wygeneruj quiz:

CZĘŚĆ A: 10 pytań zamkniętych (wybór jednej odpowiedzi)
– Tematy: budowa serca, krążenie, naczynia, skład krwi
– Poziom: średnio-trudny (fakty + mechanizmy)
– Format: Pytanie | 4 odpowiedzi (A-D) | poprawna (*) | wyjaśnienie (1-2 zdania)

CZĘŚĆ B: 3 pytania otwarte
– Wymagające analizy
– Przykład: „Wyjaśnij co się stanie jeśli zastawka mitralna nie działa”
– Przykładowa odpowiedź (2-3 zdania) do każdego

CZĘŚĆ C: 1 case study
– Sytuacja kliniczna do diagnozy
– Kryteria oceny

Dodatkowe:
– Mix trudności (3 łatwe, 5 średnie, 5 trudne w części A)
– Język dostosowany do liceum
– Punktacja: max 20 punktów
– Format: gotowy do Google Forms

ĆWICZENIE 3: Eksperyment A/B

ZADANIE: Potrzebujesz artykułu o wpływie AI na rynek pracy.

Napisz DWA prompty:

Prompt A: Najprostszy możliwy
Prompt B: Zaawansowany (CLEAR + anatomia + wszystko czego się nauczyłeś)

PROMPT A (Podstawowy):

PROMPT B (Zaawansowany):

PROMPT A:
Napisz artykuł o wpływie AI na rynek pracy

PROMPT B:
Jestem dziennikarzem ekonomicznym dla tygodnika „Polityka”. 
Piszę w dziale „Gospodarka i Technologia”.

Napisz artykuł o wpływie AI na polski rynek pracy (2000 słów).

Struktura:
1. LEAD (200 słów) – haczyk (hook): przykład polskiej firmy + teza
2. ZAWODY ZAGROŻONE (400 słów) – 3-4 konkretne zawody, dlaczego, timeline, dane (ile osób w Polsce)
3. NOWE ZAWODY (400 słów) – jakie role powstają, umiejętności, zarobki, gdzie się uczyć
4. JAK SIĘ PRZYGOTOWAĆ (500 słów) – konkretne porady, podnoszenie/zmiana kwalifikacji (upskilling/reskilling), polskie programy
5. PERSPEKTYWA EKSPERTÓW (300 słów) – 2-3 cytaty (realistyczne, oznacz jako hipotetyczne)
6. ZAKOŃCZENIE (200 słów) – przyszłość 5-10 lat, optymistyczna nota

Ton: wyważony (nie straszący, nie bagatelizujący), oparty na danych, przystępny, konstruktywny.

Wymagania:
– Polskie przykłady i dane
– Konkretne liczby (szacunkowe oznacz)
– Unikaj frazesów „rewolucja AI”, „punkt zwrotny/przełom (game changer)”
– Podaj źródła (hipotetyczne ale realistyczne)

Format: gotowy do korekty i publikacji.

Ćwiczenia praktyczne część 2

Ćwiczenie 1. Napisz prosty prompt: „Przygotuj lekcję o fotosyntezie”. Następnie rozbuduj go o: poziom klasy, czas trwania, cele, metody pracy, liczbę ćwiczeń i formę podsumowania.
Ćwiczenie 2. Przygotuj 3 wersje tego samego polecenia: bardzo ogólną, średnio precyzyjną i ekspercką. Porównaj wyniki.
Ćwiczenie 3. Zastosuj prompt chaining: najpierw wygeneruj plan lekcji, potem na jego podstawie kartę pracy, a na końcu 5-punktową rubrykę oceniania aktywności ucznia.
Ćwiczenie 4. Popraw nieudaną odpowiedź modelu, dopisując ograniczenia: „użyj prostego języka”, „nie przekraczaj 250 słów”, „podaj tabelę”, „dodaj 2 pytania otwarte”.