Temat 16: Teoria koloru (RGB, CMYK) i formaty plików graficznych
📘 Teoria
🎨 Czym jest kolor w grafice komputerowej?
Kolor w grafice komputerowej jest zapisywany za pomocą modeli kolorów. Model określa sposób tworzenia i mieszania barw na ekranie lub w druku.
Najczęściej stosowane modele:
- 🖥️ RGB – grafika ekranowa
- 🖨️ CMYK – grafika do druku
Dobór odpowiedniego modelu kolorów jest bardzo ważny podczas projektowania grafiki.
🖥️ Model RGB
RGB (Red, Green, Blue) to model kolorów wykorzystywany w urządzeniach emitujących światło:
- monitory
- telewizory
- smartfony
- projektory
📌 Składowe RGB
| Kolor | Znaczenie |
|---|---|
| 🔴 Red | czerwony |
| 🟢 Green | zielony |
| 🔵 Blue | niebieski |
📌 Jak działa RGB?
Kolory powstają poprzez mieszanie światła czerwonego, zielonego i niebieskiego.
Przykłady:
| Połączenie | Wynik |
|---|---|
| 🔴 + 🟢 | żółty |
| 🔴 + 🔵 | magenta |
| 🟢 + 🔵 | cyjan |
| 🔴 + 🟢 + 🔵 | biały |
📌 Zapis koloru RGB
RGB(255,0,0) → czerwony
RGB(0,255,0) → zielony
RGB(0,0,255) → niebieski
Każdy kolor posiada wartości od 0 do 255.
🖨️ Model CMYK
CMYK jest stosowany w druku. Model opiera się na mieszaniu farb drukarskich.
📌 Składowe CMYK
| Skrót | Kolor |
|---|---|
| 🟦 C | Cyjan |
| 🟥 M | Magenta |
| 🟨 Y | Yellow |
| ⬛ K | Black (czarny) |
📌 Zastosowanie CMYK
- drukarki
- ulotki
- plakaty
- broszury
- gazety
📌 Dlaczego używa się koloru czarnego?
Połączenie trzech kolorów CMY nie daje idealnej czerni, dlatego dodano osobny kanał K (Black).
⚖️ RGB vs CMYK
| Cecha | RGB | CMYK |
|---|---|---|
| Zastosowanie | ekrany | druk |
| Typ mieszania | światło | farba |
| Kolor podstawowy | biały | biała kartka |
| Kolor końcowy | biały | ciemny / czarny |
| Zakres kolorów | większy | mniejszy |
📂 Formaty plików graficznych
Format pliku określa sposób zapisu obrazu.
| Format | Typ | Zastosowanie |
|---|---|---|
| 🖼️ JPG / JPEG | rastrowy | zdjęcia |
| 🎨 PNG | rastrowy | grafiki internetowe |
| 🌐 GIF | rastrowy | animacje |
| 📄 BMP | rastrowy | bitmapy Windows |
| 📷 TIFF | rastrowy | druk profesjonalny |
| 📐 SVG | wektorowy | logo i ikony |
🗜️ Kompresja grafiki
Kompresja zmniejsza rozmiar pliku graficznego.
📌 Rodzaje kompresji
| Typ | Opis |
|---|---|
| ✅ Bezstratna | brak utraty jakości |
| ⚠️ Stratna | utrata części jakości obrazu |
📌 Przykłady
| Format | Kompresja |
|---|---|
| PNG | bezstratna |
| JPG | stratna |
| GIF | bezstratna |
💡 Dobór odpowiedniego formatu
| Zastosowanie | Najlepszy format |
|---|---|
| 📷 Zdjęcie | JPG |
| 🎨 Logo | SVG |
| 🌐 Strona WWW | PNG / SVG |
| 🖨️ Druk wysokiej jakości | TIFF |
| 🎞️ Prosta animacja | GIF |
✅ Zalety modeli kolorów i formatów
- RGB zapewnia żywe kolory na ekranach
- CMYK umożliwia poprawny druk
- PNG obsługuje przezroczystość
- SVG można skalować bez utraty jakości
- JPG pozwala zmniejszyć rozmiar zdjęć
⚠️ Najczęstsze błędy
- projektowanie do druku w RGB
- zapisywanie logo jako JPG
- nadmierna kompresja JPG
- używanie BMP w Internecie
- zbyt mała rozdzielczość grafiki
Błąd:
Plakat drukowany przygotowany w RGB.
Poprawnie:
Plakat zapisany w CMYK.
🧠 Ćwiczenia
- Wyjaśnij różnice między RGB i CMYK.
- Podaj zastosowanie modelu RGB.
- Podaj zastosowanie modelu CMYK.
- Wymień trzy formaty grafiki rastrowej.
- Wymień format grafiki wektorowej.
- Wyjaśnij pojęcie kompresji stratnej.
- Podaj najlepszy format dla zdjęć.
- Podaj najlepszy format dla logo.
- Wyjaśnij znaczenie rozdzielczości obrazu.
- Porównaj JPG i PNG.
- RGB = ekrany, CMYK = druk
- monitory i telewizory
- drukarki i plakaty
- JPG, PNG, GIF
- SVG
- utrata części jakości obrazu
- JPG
- SVG
- wpływa na jakość grafiki
- PNG obsługuje przezroczystość
📊 Zadania egzaminacyjne
Zadanie 1
Porównaj modele kolorów RGB i CMYK oraz podaj ich zastosowania.
Zadanie 2
Dobierz odpowiedni format pliku dla zdjęcia, logo i grafiki internetowej.
Zadanie 3
Wyjaśnij różnicę między kompresją stratną i bezstratną.
Zadanie 4
Wymień popularne formaty plików graficznych i ich zastosowania.
Zadanie 5
Wyjaśnij, dlaczego grafika do druku powinna być przygotowana w CMYK.
📝 Test – 10 pytań
1. RGB jest stosowany głównie do:
2. CMYK jest wykorzystywany w:
3. PNG obsługuje:
4. SVG jest formatem:
5. JPG wykorzystuje kompresję:
6. RGB oznacza:
7. Model CMYK zawiera kolor:
8. Najlepszy format dla logo to:
9. GIF umożliwia:
10. TIFF stosuje się głównie w:
📎 Materiały dodatkowe
👨🏫 Dla nauczyciela
Warto przygotować ćwiczenie polegające na porównaniu wyglądu tej samej grafiki w modelach RGB i CMYK. Uczniowie mogą analizować różnice kolorystyczne oraz dobierać odpowiednie formaty plików dla Internetu i druku.